Resultaten Koopstroom Onderzoek 2011 verontrustend, Centrum Management Leiden neemt maatregelen.

Woensdag 23 november is het koopstroom onderzoek van de Randstad (KSO 2011) gepresenteerd in de Stadsgehoorzaal in Leiden. Dit onderzoek wordt eens in de 5 jaar gehouden in de provincies Utrecht, Zuid-Holland en Noord Holland. Het rapport is online raad te plegen op www.kso2011.nl.  Het rapport bevestigt wat de Leidse ondernemers al een tijd aan den lijve ondervinden. Centrum Management Leiden (CML) heeft vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoek reeds maatregelen genomen om de omzetdaling een halt toe te roepen.

Leiden en de benchmark
Het koopstromen onderzoek 2011 liegt er niet om: Het gaat slecht met de detailhandel in Nederland. De economische recessie en de opkomst van internetverkoop laten hun sporen duidelijk achter.  Het onderzoek maakt echter ook duidelijk dat Leiden nog veel slechter presteert dan steden met een vergelijkbaar winkeloppervlak.  Als voornaamste oorzaken worden door de consumenten het parkeren en bereikbaarheid gegeven.

Landelijke trend
Detailhandel draait niet langer meer op  het verkopen van producten op zich: dat doet de hedendaagse consument namelijk "gewoon online". De internetverkopen stijgen jaarlijks met grote aantallen. Dit gaat gepaard met een verandering in de wensen omtrent het bezoeken van fysieke winkels in de stad. Beleving, gemak en vermaak staan daarbij steeds meer centraal in het hedendaagse consumentengedrag. Mensen hebben immers minder vrije tijd, met als gevolg dat deze effectiever wordt  ingedeeld. Winkelen wordt daarbij een vrije tijdsbesteding, die in meerdere behoeften moet kunnen voorzien.  Consumenten zijn bovendien op zoek naar geïntegreerde, multifunctionele en nieuw, "hippe" winkelconcepten, die meer bieden dan alleen een product. Winkels moeten plekken zijn waarmee personen zich kunnen identificeren.

Beleving
De binnenstad van Leiden kan ook op deze manier beleefd worden door de hedendaagse consument. Dit kan enkel worden bewerkstelligd door goed stil te staan bij de uitstraling van de winkelgebieden, het aanbod van winkels, evenementen en inrichting van de (openbare) ruimte.  Al deze componenten dienen in te spelen op de behoefte en wensen van de 'nieuwe' consument. Bij het inspelen op beleving gaat het Centrum Management Leiden zoeken naar de koppeling met de grote hoeveelheid kunst, musea en cultuur die de stad bezit. In combinatie met de creatieve, hoogopgeleide bevolking is de markt voor nieuwe winkelconcepten aanwezig. Het is immers deze groep mensen die gekarakteriseerd kan worden als de hedendaagse consument: op zoek naar beleving. 

Gemak
Bij gemak speelt goed gastheerschap een belangrijke rol. De inrichting van de openbare ruimte, goede parkeervoorzieningen en een duidelijke routering in de stad zorgen er voor dat de consumenten zich thuis voelen in een stad. Als het de consument makkelijk wordt gemaakt om  zijn of haar doel te bereiken zal dat een positief effect hebben op de beleving van het product in de stad.

Vermaak
Het creëren van een veilige, aangename, aantrekkelijke en zelfs amusante openbare ruimte zorgt ervoor dat de economische vitaliteit van de binnenstad wordt vergroot Leiden is een rijke stad als het gaat om cultuur en historie. In combinatie met "niet-culturele" voorzieningen, zoals cafés, restaurants, hotels en winkels heeft Leiden een geweldig product in handen om gasten te ontvangen, te vermaken  en van Leiden een bijzondere beleving te maken.

Groter winkeloppervlak, minder winkels
In de gehele Randstad is een toename van het aantal vierkante meters winkeloppervlakte te zien, terwijl er een afname in het aantal winkels was. De leegstand is daarbij ook toegenomen. Daarnaast zijn de omzetten van fysieke winkels flink afgenomen en die van internet winkels flink toegenomen. In Leiden zijn deze ontwikkelingen terug te zien: het totale winkeloppervlakte is toegenomen, evenals de leegstand. De omzetcijfers laten een negatieve ontwikkeling zien. In 2004 was de totale winkelomzet nog 379 miljoen euro. In 2011 is die gedaald tot 270 miljoen euro.

Leidenaar mijdt zijn eigen stad
Het aantal personen dat uit Leiden komt en daar ook blijft om te winkelen is gedaald van 48% naar 33%. De daling was het grootst in de categorie niet-dagelijkse artikelen; een categorie die juist voor steden van groot belang is. Ook het aantal personen dat vanuit de regio naar het centrum van Leiden komt voor hun niet-dagelijkse artikelen is lichtelijk gedaald, terwijl een stijging in deze categorie zeer gewenst is.

Consumentenwaardering voor Leiden laag
Lettend op de waardering van het Leidse centrum worden een tweetal zaken bevestigd. Parkeren en bereikbaarheid worden aangewezen als belangrijkste reden om Leiden te mijden. het CML zal dan ook blijven hameren op de kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van deze twee factoren. Er dient vaart te worden gezet achter de bouw van parkeergarages en de ontwikkeling van de ringstructuur om niet nog meer bezoekers kwijt te raken. Aansluitend op deze problematiek is de inrichting van de openbare ruimte in de binnenstad. Het creëren van een veilige, aangename, aantrekkelijke en zelfs amusante openbare ruimte zorgt ervoor dat de economische vitaliteit van de binnenstad wordt vergroot 

Winkelbezoek verschuift naar weekeinden
De uitkomsten van het koopstroom onderzoek bevestigen nog een andere tendens. De verschuiving van het bezoek aan een stad naar het weekend en met name de koopzondag(en) valt op. In Leiden doet ruim 78% van de bevolking een winkelbezoek op zondag, tegenover 72% in de vergelijkbare steden. Daarnaast bezoekt 75% een supermarkt op zondag, tegenover 65% landelijk. Ook uit de eerste uitkomsten van de passantentellingen in het centrum van Leiden blijkt dat de koopzondagen goed bezocht worden, zeker als zij als zodanig worden bestempeld ("de laatste zondag in de maand"). Zondag is voor veel mensen een vrije dag geworden, waarbij principiële standpunten tegen openstelling van winkels zijn verdwenen. In het kader van de slinkende hoeveelheid vrije tijd van onder andere tweeverdieners is winkelen in het weekend een soort 'noodzaak' geworden. De verandering in de levensstijl van consumenten, waardoor de week anders wordt ingevuld, biedt ruimte om na te denken over de huidige winkeltijden. In dit opzicht liggen er volgens het Centrum Management veel kansen voor ondernemers. 

Gerichte benadering nieuwe winkel(formules) 
Consumentengedrag en consumentenwensen liggen dus aan de basis van de huidige trends en ontwikkelingen op het gebied van de retail en detailhandel. Het is dan ook zaak om het gemeentelijk beleid af te stemmen op dit gedrag. In samenwerking met de gemeente zal het Centrum Management ook inzetten op het actief benaderen van  winkelformules die voldoen aan de behoefte en die passen bij het DNA van een specifiek winkelgebied. Door middel van pro-actief accountmanagement zal worden ingezet op het binnenhalen van deze succesformules. 

Kennis en kunde bijeenkomsten
Voor ondernemers worden er in 2012 bijeenkomsten georganiseerd waarin de nieuwe trends en ontwikkelingen worden gedeeld op het gebied van o.a. marketing, online, service, bedrijfsvoering. Daarnaast informeert CML de ondernemers over de ontwikkelingen in de stad en presenteert het kwartaalprogramma's  met betrekking tot de activiteiten die in de stad plaatsvinden. Op deze wijze biedt het Centrum Management een platform waar ondernemers kennis kunnen vergaren en delen. Ondernemers worden uitgenodigd om samen te werken waardoor optimaal kan worde ingespeeld op de behoefte van de consument anno 2011 en in de toekomst. 

Tot slot gaat het Centrum Management de komende maanden op zoek naar de samenwerking met 'online'. Op welke wijze kunnen we 'online´ inzetten om de consument te verleiden naar Leiden te komen, er optimaal gebruik van te maken en er in te willen investeren. 
De uitkomsten van het koopstroom onderzoek hebben de noodzaak tot verandering bevestigd. De fysieke winkel zal nooit verdwijnen; het is echter wel zaak om mee te gaan met de tijd. Het Centrum Management Leiden zal ook in 2012 en de jaren daarna, alles op alles zetten om samen met de ondernemers de binnenstad van Leiden economisch te laten bruisen.

Zie ook www.kso2011.nl